خشم بادهای 120 روزه؛ سیستان در سیطره گرد و خاک و آلودگی بی سابقه

به گزارش ایرنا، شمال سیستان و بلوچستان بار دیگر در تیررس پدیده ای قرار گرفته که سال هاست با جغرافیای این منطقه گره خورده است؛ بادهای 120 روزه، این بار با شدتی بی سابقه بر زابل، زهک و شهرهای اطراف تاخته و زندگی مردمان این دیار را زیر لایه ای از گرد و غبار مدفون کرده است.

بامداد امروز جمعه، زابل با وزشی سهمگین به سرعت 112 کیلومتر بر ساعت بیدار شد؛ طوفانی که نه فقط دید افقی را به 400 متر کاهش داد، بلکه شاخص آلودگی هوا را به نقطه بحرانی 500 رساند؛ حدی که در طبقه بندی جهانی معادل «خطرناک برای همه» تعریف می شود.

در زهک نیز شرایط بهتر نبود؛ سرعت باد به 83 کیلومتر بر ساعت رسید و دید افقی به 200 متر کاهش یافت شرایطی که شواهد آن را در چهره ساکنان و سکوت سنگین خیابان های شهر می توان یافت.

کارشناسان هواشناسی هشدار داده اند که این روند دست کم تا اواسط هفته آینده ادامه خواهد داشت نه تنها در مناطق شمالی، بلکه در زاهدان، نواحی مرکزی و حتی جنوبی سیستان و بلوچستان نیز افزایش غبار و کاهش کیفیت هوا پیش بینی شده است.

این طوفان ها که از نظر جغرافیایی با فقر پوشش گیاهی و خشکی مفرط زمین های سیستان پیوند دارد، پیامد مستقیم تغییرات اقلیمی، برداشت بی رویه منابع آبی و مدیریت ناکارآمد منابع طبیعی در دهه های گذشته است خاک هایی که روزگاری بستر کشت و زرع بودند، حالا به ذرات معلقی بدل شده اند که با هر وزش باد به خانه ها، ریه ها و زندگی مردم هجوم می آورند.

فرسایش بادی در این منطقه، سال هاست مرزهای زابل را درنوردیده و اکنون نه فقط تهدیدی برای ساکنان محلی بلکه برای کل منطقه شرق ایران محسوب می شود.

غلظت آلاینده ها در این روزها به گونه ای است که دستگاه های پایش کیفیت هوا، پی درپی وضعیت «قرمز» و «خطرناک» را برای ایستگاه های بهداشت و درمان و مراکز زیست محیطی استان ثبت کرده اند و شاخص AQI در زابل، زهک و نیمروز به حداکثر مقدار ممکن رسیده؛ این یعنی هر تنفسی، باری از سموم را با خود به درون بدن حمل می کند و مخاطرات آن فراتر از گروه های حساس است.

سرپرست معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل هشدار داده که این شرایط می تواند برای بیماران قلبی و تنفسی، سالمندان، کودکان و جانبازان شیمیایی بسیار خطرناک و حتی مرگ آور باشد.

دکتر مجتبی رفیق دوست بر لزوم ماندن در منزل، بستن در و پنجره ها و استفاده از ماسک های فیلتردار در فضای بیرون تأکید دارد؛ توصیه هایی که نه از سر هشدار، که از سر فوریت مطرح می شوند.

در چنین شرایطی، عملکرد نهادهای اجرایی بر 2 محور هشداردهی موثر و آماده سازی زیرساخت ها برای مقابله با موج دوم آلودگی که در روزهای آینده پیش بینی شده استوار است از سوی دیگر، تهدید گردوغبار تنها به سلامت انسان محدود نمی شود؛ گلخانه ها، اراضی کشاورزی و محصولات باغی نیز در معرض خطر مستقیم قرار دارند و وزش بادهای شدید، لایه های حاصلخیز خاک را از بین می برد.

این خسارت های خاموش در سکوت رسانه ای گم نمی شوند؛ بلکه در آمار کاهش عملکرد محصولات کشاورزی، افزایش هزینه های درمان و مهاجرت تدریجی روستاییان به شهرها نمود می یابد همچنین وضعیت بارش و رطوبت در سال های اخیر، نشان می دهد که این استان یکی از خشک ترین دوران اقلیمی خود را تجربه می کند؛ عاملی که دست باد را در خیزش گرد و خاک باز گذاشته است.

به گفته محسن حیدری، مدیرکل هواشناسی سیستان وبلوچستان ، هشدار سطح نارنجی صادر شده و خطر وقوع طوفان گردوخاک در مناطق مستعد کاملاً جدی است؛ هشداری که باید مبنای تصمیم گیری های مدیریتی قرار گیرد.

در کنار تداوم وزش باد، احتمال اختلال در ترددهای جاده ای، لغو پروازها و وقوع تصادف های ناشی از کاهش دید نیز افزایش یافته است؛ مخاطراتی که تنها با آمادگی میدانی قابل مهارند.

مخاطره انگیزترین نکته این است که این وضعیت نه اتفاقی نادر، بلکه بخشی از الگوی تکرار شونده اقلیم سیستان است؛ الگویی که هر سال پررنگ تر و تهدیدآمیزتر می شود و استمرار این روند، پیامی به روشنی مقابله با پدیده گردوغبار، بدون اصلاح مدیریت منابع آب، احیای تالاب هامون و مهار بادهای موسمی ممکن نیست در پی دارد.

اکنون سیستان در بزنگاهی حساس قرار دارد که با اجرای برنامه های جدی و همه جانبه برای مقابله با بیابان زایی و تغییرات اقلیمی، مسیر توسعه پایدار را در پیش خواهد گرفت.

به گزارش ایرنا، بامداد امروز جمعه 2 خرداد 1404، وزش باد شدید با بیشینه سرعت 112 کیلومتر در ساعت، شهرستان زابل را درنوردید و باعث کاهش شعاع دید افقی به 400 متر شد در شهرستان زهک نیز سرعت وزش باد به 83 کیلومتر در ساعت رسید و شعاع دید در ایستگاه هواشناسی این شهرستان به 200 متر کاهش یافت.